3.3.1

3.3.1. Οντότητες, Στιγμιότυπα, Γνωρίσματα - Ιδιότητες και Κλειδιά
Ένα **στιγμιότυπο (instance)** είναι ένα «αντικείμενο» του πραγματικού κόσμου το οποίο ξεχωρίζει από τα άλλα αντικείμενα. Για παράδειγμα, στο σχολικό περιβάλλον κάθε μαθητής ή κάθε καθηγητής είναι ένα στιγμιότυπο. Ο μαθητής «Ανδρέας Παπαϊωάννου» και ο καθηγητής «Στέφανος Λαζάρου» αποτελούν στιγμιότυπα. Κάθε στιγμιότυπο έχει ένα σύνολο από ιδιότητες, όπως όνομα, επίθετο, διεύθυνση και αριθμός μητρώου ή ταυτότητας. Οι τιμές για κάποιες από τις ιδιότητες αυτές είναι δυνατό να είναι διαφορετικές για κάθε στιγμιότυπο. Για παράδειγμα ο αριθμός μητρώου είναι μοναδικός για κάθε μαθητή. Δεν θα μπορούσαμε όμως να ισχυριστούμε το ίδιο και για το όνομα, το επίθετο ή την διεύθυνση.

Μία **οντότητα (entity)** είναι ένα σύνολο από στιγμιότυπα του ίδιου τύπου που έχουν κοινές ιδιότητες ή γνωρίσματα. Για παράδειγμα, το σύνολο των καθηγητών ενός σχολείου αποτελούν την οντότητα //Καθηγητής//. Ο καθηγητής «Στέφανος Λαζάρου» ανήκει στην οντότητα Καθηγητής. Αποτελεί δηλαδή ένα στιγμιότυπο της οντότητας //Καθηγητής//. Παρόμοια, η οντότητα //Μαθητής// αναφέρεται στο σύνολο όλων των μαθητών ενός σχολείου. Ο μαθητής «Ανδρέας Παπαϊωάννου» είναι ένα στιγμιότυπο της οντότητας //Μαθητής//.

Μία οντότητα μπορεί να είναι κάτι που έχει μία φυσική υπόσταση όπως ένα πρόσωπο ή ένα βιβλίο ή μπορεί να είναι κάτι πιο γενικό, πιο αφηρημένο όπως ένα μάθημα, μία συναυλία ή μία δεξιότητα. Μία οντότητα είναι κάτι που είναι «σημαντικό» για μία επιχείρηση ή έναν οργανισμό και για το οποίο η επιχείρηση ή ο οργανισμός θέλει να ξέρει ορισμένα βασικά πράγματα. Για παράδειγμα, ένα σχολείο χρειάζεται να αποθηκεύσει δεδομένα σχετικά με τους Μαθητές, τους Καθηγητές, τα Μαθήματα και τους Βαθμούς. Οι Μαθητές, οι Καθηγητές, τα Μαθήματα και οι Βαθμοί για το σχολείο θεωρούνται οντότητες, βασικά δηλαδή πράγματα για τα όποια υπάρχει ανάγκη να αποθηκεύσουμε κάποιες πληροφορίες. Πρέπει να γνωρίζουμε δηλαδή ποιοι είναι οι μαθητές μας και ποιά μαθήματα παρακολουθούν. Η οντότητα μπορεί να θεωρηθεί και ως σύνολο από στιγμιότυπα. Σε ένα σχολείο η οντότητα //Μαθητής// μπορεί να έχει ως στιγμιότυπα τον //Παύλο//, την //Ελένη//, τον //Νίκο// και τον //Άλεξ//.

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται παραδείγματα οντοτήτων και αντίστοιχων στιγμιότυπων.

Εικόνα 3.3.1: Παραδείγματα οντοτήτων και αντίστοιχων στιγμιότυπων
 * ~ Οντότητες ||~ Στιγμιότυπα ||
 * Πρόσωπο || Μέγας Αλέξανδρος, Θόδωρος Κολοκοτρώνης, Μαρία Παπαπέτρου ||
 * Προϊόν || Nikes Tzampadan ||
 * Είδος Προϊόντος || Αθλητικά ||
 * Εργασία || Μηχανικός, Γιατρός ||
 * Αγορά || Το βιβλίο που αγόρασα χθες ||
 * Ζώο || Γάτα, Σκύλος, Λιοντάρι ||
 * Εκλογές || Για το ευρωκοινοβούλιο το επόμενο φθινόπωρο ||

Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το προσδιοριστικό που δίνουμε σε ένα αντικείμενο για παράδειγμα αν θα είναι οντότητα ή στιγμιότυπο εξαρτάται κάθε φορά από το πλαίσιο στο οποίο αναφερόμαστε. Για παράδειγμα, ο σκύλος είναι οντότητα ή στιγμιότυπο; Εξαρτάται. Αν αναφερόμαστε στα διάφορα είδη ζώων, τότε έχει νόημα να ορίσουμε την οντότητα //Ζώο// που θα έχει ως στιγμιότυπα τον //Σκύλο//, την //Γάτα// και άλλα. Αν όμως αναφερόμαστε σε μία επιχείρηση εκτροφής και αναπαραγωγής σκύλων, τότε είναι φυσικό να ορίσουμε την οντότητα //Σκύλος// η οποία μπορεί να έχει ως στιγμιότυπα το //Τεριέ//, το //Κανί//ς, το //Λαμπραντόρ// και άλλα.

Κάθε οντότητα περιγράφεται από ένα σύνολο από **γνωρίσματα (attributes) ή ιδιότητες**. Για παράδειγμα, η οντότητα //Μαθητής// έχει ως γνωρίσματα τον //αριθμό μητρώου//, το //όνομα//, το //επίθετο//, την //διεύθυνση// και το //τμήμα//. Όταν τα γνωρίσματα αυτά πάρουν συγκεκριμένες τιμές, τότε αναφερόμαστε στα στιγμιότυπα της αντίστοιχης οντότητας. Για παράδειγμα, ένας συγκεκριμένος μαθητής, δηλαδή ένα στιγμιότυπο της οντότητας //Μαθητής//, μπορεί να έχει ως αριθμό μητρώου το //4589543//, ως όνομα το //Ανδρέα//ς, ως επίθετο το //Παπαϊωάννου//, ως διεύθυνση το //Εγνατίας 12// και ως τμήμα το //Β1//. Δηλαδή, κάθε στιγμιότυπο μιας οντότητας έχει συγκεκριμένες **τιμές (values)** για τα αντίστοιχα γνωρίσματα της οντότητας.

Τα γνωρίσματα για τα οποία είναι υποχρεωτικό να έχουν τιμή, ονομάζονται **υποχρεωτικά γνωρίσματα (mandatory attributes)**. Για παράδειγμα, στις περισσότερες επιχειρήσεις είναι απαραίτητο να είναι γνωστά τα ονοματεπώνυμα των ατόμων που διαδραματίζουν κάποιο ρόλο στις διαδικασίες της επιχείρησης. Άλλα γνωρίσματα, όπως είναι για παράδειγμα το κινητό τηλέφωνο, είναι προαιρετικό να έχουν μία τιμή, εκτός και αν πρόκειται για εταιρείες κινητής τηλεφωνίας. Τα γνωρίσματα αυτά λέγονται **προαιρετικά γνωρίσματα (optional attributes)**.

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται παραδείγματα οντοτήτων και αντίστοιχων γνωρισμάτων.

Εικόνα 3.3.2: Παραδείγματα οντοτήτων και αντίστοιχων γνωρισμάτων
 * ~ Οντότητες ||~ Γνωρίσματα ||
 * Αυτοκίνητο || Μοντέλο, Ιπποδύναμη, Τιμή ||
 * Εργασία || Τίτλος, Περιγραφή ||
 * Συναλλαγή || Ποσό, Ημερομηνία ||
 * Εργασία || Μηχανικός, Γιατρός ||
 * Υπάλληλος || Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, Κινητό, Αριθμός Ταυτότητας, email ||

Αν τιμές που μπορεί να πάρει ένα γνώρισμα είναι μοναδικές για κάθε στιγμιότυπο, τότε το γνώρισμα αυτό λέγεται **πρωτεύον** **κλειδί (unique identifier)**. Για παράδειγμα, ο //αριθμός μητρώου// για την οντότητα //Μαθητής// αποτελεί το κλειδί της οντότητας αυτής, διότι δεν υπάρχουν δύο μαθητές με τον ίδιο αριθμό μητρώου.

**Ερωτήσεις / Δραστηριότητες**
 * Δραστηριότητα**: Στιγμιότυπο (instance) ή οντότητα (entity);

Σκοπός αυτής της δραστηριότητας είναι να μάθετε να ξεχωρίζετε την οντότητα, από το γνώρισμα και το στιγμιότυπο.
 * Σκοπός**

Ποια από τις παρακάτω έννοιες που παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί είναι οντότητα, γνώρισμα ή στιγμιότυπο; Αν νομίζετε ότι μία έννοια αποτελεί οντότητα, τότε δώστε και ένα αντίστοιχο παράδειγμα από ένα στιγμιότυπο αυτής της οντότητας. Αν νομίζετε ότι μία έννοια αποτελεί γνώρισμα ή στιγμιότυπο, τότε δώστε ένα παράδειγμα αντίστοιχης οντότητας. Συμπληρώστε τις τελευταίες τρείς γραμμές με αντίστοιχες έννοιες.
 * Οδηγίες**

Εικόνα 3.3.3: Παραδείγματα οντοτήτων και αντίστοιχων γνωρισμάτων και στιγμιότυπων
 * ~ Έννοια ||~ Οντότητα/Γνώρισμα/Στιγμιότυπο ||~ Παράδειγμα οντότητας ή στιγμιότυπου ||
 * Πρόεδρος ||  ||   ||
 * Θόδωρος Κολοκοτρώνης ||  ||   ||
 * Γάτα ||  ||   ||
 * Ζώο ||  ||   ||
 * Ύψος ||  ||   ||
 * Κινητό τηλέφωνο ||  ||   ||
 * || Οντότητα || Μπισκότο ||
 * || Γνώρισμα Μπισκότο || Μπισκότο ||
 * || Στιγμιότυπο Μπισκότο || Μπισκότο ||

Θυμηθείτε ότι την οντότητα ΜΑΘΗΤΗΣ. Στο τμήμα σας είστε όλοι μαθητές. Όμως, κάθε ένας από εσάς αποτελεί ένα μοναδικό στιγμιότυπο της οντότητας αυτής.
 * Πρόσθετη βοήθεια**

Θυμηθείτε την τελευταία φορά που πήγατε με τους φίλους σας σε ένα καφέ για να πιείτε για παράδειγμα ένα καφέ, για να φάτε ένα σάντουιτς, για να παίξετε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, για να παρακολουθήσετε ένα ποδοσφαιρικό αγώνα ή για να «μπείτε» στο διαδίκτυο. Συζητήστε με τους συμμαθητές σας για τις προσφερόμενες υπηρεσίες. Ονομάστε τις οντότητες που αποτελούν τα κύρια συστατικά της επιχείρησης. Δώστε παραδείγματα στιγμιότυπων από κάθε οντότητα.
 * Επέκταση**