5.2

5.2 Εργαλεία Διαχείρισης ΒΔ
**Στόχοι / Προσδοκώμενα Αποτελέσματα** Ο μαθητής/τρια πρέπει να είναι ικανός/ή:
 * να κατανοεί πως η χρήση εργαλείων διαχείρισης διευκολύνει το έργου του Διαχειριστή ΒΔ
 * να απαριθμεί τις βασικές λειτουργίες που προσφέρει ένα εργαλείο διαχείρισης ΒΔ
 * να γνωρίζει τα πιο διαδεδομένα εργαλεία διαχείρισης ΒΔ
 * να αξιολογεί τα εργαλεία διαχείρισης ΒΔ και να επιλέγει το καταλληλότερο

Οι εργασίες διαχείρισης της ΒΔ που παρουσιάστηκαν στις προηγούμενες ενότητες, πραγματοποιήθηκαν με εντολές SQL ή με εντολές σε περιβάλλον γραμμής εντολών του λειτουργικού συστήματος. Παρόλο που ένας Διαχειριστής ΒΔ θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί όλες τις εργασίες διαχείρισης με αυτόν τον τρόπο, υπάρχουν ειδικές εφαρμογές λογισμικού που κάνουν αυτές τις εργασίες ευκολότερες.

Ένα **εργαλείο διαχείρισης ΒΔ** διευκολύνει το έργο του Διαχειριστή ΒΔ παρέχοντας ένα γραφικό περιβάλλον εργασίας (GUI – graphical user interface) μέσω του οποίου μπορούν να πραγματοποιηθούν διάφορες εργασίες διαχείρισης της ΒΔ. Οι λειτουργίες που συνήθως παρέχει ένα εργαλείο διαχείρισης ΒΔ είναι:
 * δημιουργία ΒΔ,
 * ρύθμιση παραμέτρων του ΣΔΒΔ και των ΒΔ,
 * δημιουργία και τροποποίηση πινάκων και ευρετηρίων,
 * υποβολή ερωτημάτων SQL (ανάκτηση, εισαγωγή, ενημέρωση, διαγραφή) με γραφικό τρόπο,
 * σχηματική απεικόνιση των σχέσεων μεταξύ των πινάκων,
 * δημιουργία χρηστών και διαχείριση προνομίων,
 * εισαγωγή και εξαγωγή δεδομένων,
 * δημιουργία και επαναφορά αντιγράφων ασφάλειας,
 * παρακολούθηση λειτουργίας του ΣΔΒΔ και των ΒΔ,
 * επιδιόρθωση περιεχομένων ΒΔ.

Εργαλεία διαχείρισης ΒΔ αναπτύσσονται συνήθως από τους κατασκευαστές ΣΔΒΔ και περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα εγκατάστασης του ΣΔΒΔ. Υπάρχουν όμως και εργαλεία διαχείρισης ΒΔ που έχουν αναπτυχθεί από τρίτους.

Τα πιο διαδεδομένα εργαλεία διαχείρισης για το ΣΔΒΔ **MySQL** είναι το **MySQL Workbench** και το **phpMyAdmin**. Άλλα γνωστά εργαλεία είναι τα Toad for MySQL, HeidiSQL και Sequel Pro. (Όλα τα παραπάνω εργαλεία διατίθενται δωρεάν.)

Εικόνα 5.2 Εργαλεία διαχείρισης για το ΣΔΒΔ MySQL: MySQLWorkbench (αριστερά), phpMyAdmin (δεξιά) [Πηγή: @http://dev.mysql.com/doc/workbench/en/wb-performance-dashboard.html, @https://www.phpmyadmin.net/try/]
 * [[image:MySQLWorkbench_small.png]] || [[image:phpMyAdmin_small.png]] ||

Τα εργαλεία διαχείρισης ΒΔ μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σύμφωνα με διάφορα κριτήρια.
 * **Κόστος:** Κάποια εργαλεία είναι **δωρεάν** και κάποια είναι **επί πληρωμή**. Συνήθως για τα εργαλεία επί πληρωμή διατίθενται και δωρέαν δοκιμαστικές εκδόσεις (με περιορισμούς στο χρόνο χρήσης ή στις προσφερόμενες λειτουργίες).
 * **Άδεια χρήσης:** Υπάρχουν εργαλεία **ελεύθερου/ανοιχτού κώδικα (free/open source)** στα οποία ο κώδικας της εφαρμογής είναι διαθέσιμος στο κοινό, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και για τροποποίηση. Από την άλλη υπάρχουν εργαλεία **κλειστού κώδικα (closed source ή proprietary)** που ο κώδικας δεν είναι διαθέσιμος και δεν επιτρέπεται σε κανέναν εκτός από τον κατασκευαστή να τον τροποποιήσει.
 * **Υποστηριζόμενα λειτουργικά συστήματα:** Ορισμένα εργαλεία είναι διαθέσιμα μόνο για συγκεκριμένο λειτουργικό σύστημα (π.χ. Windows, UNIX/Linux, MacOS), ενώ άλλα είναι **ανεξάρτητα πλατφόρμας (cross-platform)**, δηλαδή υπάρχουν εκδόσεις για περισσότερα λειτουργικά συστήματα.
 * **Υποστηριζόμενα ΣΔΒΔ:** Μερικά εργαλεία συνεργάζονται μόνο με συγκεκριμένο ΣΔΒΔ (π.χ. MySQL, Oracle Database, MS SQL Server, IBM DB2), ενώ άλλα συνεργάζονται με περισσότερα ΣΔΒΔ.
 * **Τύπος εφαρμογής:** Υπάρχουν εργαλεία που είναι **εφαρμογές πελάτη (client application)**, δηλαδή η εγκατάσταση τους γίνεται στον υπολογιστή του Διαχειριστή ΒΔ και συνδέονται μέσω δικτύου στον υπολογιστή που είναι εγκατεστημένο το ΣΔΒΔ. Υπάρχουν όμως και εργαλεία που είναι **εφαρμογές εξυπηρετητή (server application)**, δηλαδή η εγκατάστασή τους γίνεται σε κάποιον εξυπηρετητή (συνήθως σε αυτόν που είναι εγκατεστημένο και το ΣΔΒΔ) και ο Διαχειριστής ΒΔ χρησιμοποιεί ένα φυλλομετρητή Διαδικτύου (web browser) για να συνδεθεί στο εργαλείο.

Στον επόμενο πίνακα συγκρίνονται σύμφωνα με τα παραπάνω κριτήρια τα πιο διαδεδομένα εργαλεία διαχείρισης για διάφορα ΣΔΒΔ.


 * Πίνακας 5.2** Σύγκριση εργαλείων διαχείρισης ΒΔ
 * ~ Ονομασία εργαλείου ||~ Κόστος ||~ Άδεια χρήσης ||~ Λειτουργικό σύστημα ||~ ΣΔΒΔ ||~ Τύπος εφαρμογής ||
 * MySQL Workbench || Δωρεάν || Ελεύθερο/ανοιχτού κώδικα || Windows, Linux, MacOS || MySQL || Πελάτης ||
 * phpMyAdmin || Δωρεάν || Ελεύθερο/ανοιχτού κώδικα || Windows, Linux || MySQL || Εξυπηρετητής ||
 * Toad || Δωρεάν για MySQL, επί πληρωμή για άλλα ΣΔΒΔ || Κλειστού κώδικα || Windows || MySQL, Oracle, MS SQL Server, IBM DB2, Sybase || Πελάτης ||
 * Oracle Enterprise Manager Database Management || Επί πληρωμή || Κλειστού κώδικα || Windows, UNIX, Linux || Oracle || Εξυπηρετητής ||
 * MS SQL Server Management Studio || Επί πληρωμή || Κλειστού κώδικα || Windows || MS SQL Server || Πελάτης ||
 * IBM Data Server Manager || Επί πληρωμή || Κλειστού κώδικα || Windows, UNIX, Linux || IBM DB2 || Εξυπηρετητής ||

**ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ**
 * Δωρεάν εργαλεία διαχείρισης για το ΣΔΒΔ MySQL**
 * MySQL Workbench: @http://dev.mysql.com/downloads/workbench/
 * phpMyAdmin: @https://www.phpmyadmin.net/
 * Δοκιμαστική εγκατάσταση phpMyAdmin: @http://demo.phpmyadmin.net/master-config/
 * Toad for MySQL: @http://software.dell.com/products/toad-for-mysql/
 * HeidiSQL: @http://www.heidisql.com/
 * Sequel Pro: @http://www.sequelpro.com/

**Ερωτήσεις / Δραστηριότητες**
 * 1) Επισκεφθείτε τη σελίδα της Wikipedia @https://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_database_tools στην οποία γίνεται σύγκριση εργαλείων διαχείρισης ΒΔ. Με βάση τα στοιχεία της Wikipedia, δημιουργήστε αντίστοιχους πίνακες για τα εργαλεία που υποστηρίζουν το ΣΔΒΔ MySQL. Μελετήστε τους πίνακες που δημιουργήσατε και συζητήστε εάν τα εργαλεία επί πληρωμή πλεονεκτούν σημαντικά έναντι των δωρεάν εργαλείων.
 * 2) Συνδεθείτε στο εργαλείο διαχείρισης **phpMyAdmin** (εάν δεν υπάρχει δυνατότητα εγκατάστασής του, επισκεφθείτε τη σελίδα @http://demo.phpmyadmin.net/master-config/ με τη δοκιμαστική εγκατάσταση που προσφέρουν οι κατασκευαστές του εργαλείου). Εξετάστε τις δυνατότητες που προσφέρει το εργαλείο και πραγματοποιήστε κάποιες ενέργειες. Συζητήστε τις ευκολίες που παρέχει το εργαλείο συγκριτικά με την πραγματοποίηση των αντίστοιχων ενεργειών σε περιβάλλον γραμμής εντολών.